2026 Bahar Mimarlık Tarihi ve Kuramı Konuşmaları, K. Mehmet Kentel’in “Pera’yı İnşa Etmek, Pera’yı Yakmak: 1870 Yangını ve Kentleşmenin ‘Hayali Çizgileri’” başlıklı konuşmasıyla başlayacaktır. Etkinlik, 27 Mart 2026 Cuma günü saat 12.30’da FFB-05’te gerçekleştirilecektir. Konuşma serisi, Aslıhan Günhan (Mimarlık) ve Semra Horuz (İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı) tarafından düzenlenmektedir.
5 Haziran 1870’te, İstanbul’daki kapitalist kentleşmenin merkezlerinden biri olan Pera, kentin tarihindeki en yıkıcı yangınlardan biriyle büyük ölçüde tahrip olmuştur. Binlerce insanın ve sayısı bilinmeyen insan dışı canlının yaşamını yitirdiği, yapılaşmış çevrenin geniş bir bölümünün yok olduğu 1870 Büyük Pera Yangını, bugüne kadar maddi karmaşıklığı ve kentsel peyzaj üzerindeki eşitsiz ve farklılaşan etkileri bakımından kapsamlı biçimde ele alınmamıştır.
Kısmen Ahmet Ersoy ile birlikte hazırlanan ve halen geliştirilmekte olan bir makaleye dayanan bu konuşma, yangının etkilerini yeniden haritalandırarak afet sonrasında üretilen uzmanlık bilgisinin kentteki sosyo-ekolojik eşitsizlikler tarafından nasıl şekillendirildiğini ve aynı zamanda bu eşitsizliklere nasıl katkıda bulunduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Konuşmada, sigorta acenteleri ve haritacıların oluşturduğu “hayali çizgiler” izlenerek 1870 Yangını ile aynı dönemde kentin çevresinde gerçekleştirilen altyapı müdahaleleri arasındaki mülksüzleştirici ilişkiler incelenecektir. Bu çerçevede söz konusu yıkım süreci, Kentel’in üzerinde çalıştığı Urban Elements: Assembling Infrastructure and Environment in Nineteenth-Century Istanbul başlıklı kitap projesiyle ilişkilendirilecektir.
Biyografi
K. Mehmet Kentel Leiden Üniversitesi Tarih Enstitüsü’nde öğretim üyesidir. Hazırlık aşamasındaki monografisi, 19. Yüzyılda İstanbul’un çevresel dönüşümüne odaklanmaktadır. Yakında University of Utah Press tarafından yayımlanacak Istanbul Unbound: Environmental Approaches to the City kitabının ortak editörlerinden biridir. Ayrıca On the Spot: Panoramic Gaze on Istanbul, a History sergisinin ortak küratörlüğünü üstlenmiş ve aynı adlı yayının ortak editörlüğünü yapmıştır (Pera Müzesi, 2023).
Kentel, YILLIK: Annual of Istanbul Studies dergisinin editörüdür. Diğer sergi çalışmaları arasında Memories of Humankind: Stories from Ottoman Manuscripts (küratör, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, 2019) ve The Characters of Yusuf Franko: An Ottoman Bureaucrat’s Caricatures (danışman ve yazar, ANAMED, 2017) yer almaktadır.
Görsel kaynağı: London Metropolitan Archives, CLC_B_192_DC_019_Ms31522_260, 170–171, detay.
